Is de drukke decembermaand een trend?

Stel twee vragen aan dezelfde oefentabel

Neem een verzonnen reeks waarin de omzet in november honderdduizend euro bedraagt en in december honderdtwintigduizend euro. Vergeleken met november is de omzet met twintig procent gestegen. Een jaar eerder was de decemberomzet honderdvijfentwintigduizend euro. Dezelfde decembermaand laat daarmee op jaarbasis een daling van vier procent zien. Beide berekeningen kunnen tegelijk kloppen. De eerste beschrijft een overgang tussen maanden met een mogelijk verschillend patroon. De tweede vergelijkt dezelfde kalendermaand, maar zegt op zichzelf niets over een specifieke winkel of franchiseketen.

Lees wat de bron heeft gecorrigeerd

Het CBS gebruikt seizoencorrectie om jaarlijks terugkerende patronen uit maand- of kwartaalreeksen te halen en de onderliggende ontwikkeling beter zichtbaar te maken. Zoek in de titel, toelichting of gekozen reeks of het gepubliceerde cijfer daadwerkelijk voor seizoeninvloeden is gecorrigeerd. Controleer ook of er afzonderlijke correcties voor kalenderinvloeden worden genoemd. Schrijf de precieze benaming van het gekozen gegeven bij je notitie. Zelf één drukke feestdag uit een lokale kasstaat weglaten levert geen reeks op die op dezelfde manier is gecorrigeerd als de officiële statistiek.

Bewaar bij een spreadsheet ook de oorspronkelijke kolomnaam. Als een collega later alleen een bestand met ‘omzet december’ vindt, valt nauwelijks te achterhalen of dit het waargenomen bedrag, een index of een gecorrigeerde ontwikkeling was. Vooral bij een combinatie van bronnen is dat verschil snel verdwenen.

Verbind de statistiek voorzichtig met de vestiging

Leg naast het branchebeeld de eigen openingstijden en gebeurtenissen op de locatie. Een zaak die deze decembermaand twee extra zondagen open was, heeft meer verkoopgelegenheid gehad. Een nieuwe voorziening naast de vestiging kan bezoekers trekken die in de landelijke cijfers nauwelijks zichtbaar zijn. Splits waar mogelijk eigen omzet, transacties en gemiddelde besteding. Met alleen euro's kun je niet vaststellen hoeveel mensen er werkelijk zijn geweest. Vraag de ondernemer welk operationeel besluit afhangt van een verwacht extra bezoek en welke gegevens daarvoor nog ontbreken.

Schrijf een bijschrift dat een ander kan narekenen

Noem in het onderschrift naast de bron ook de eenheid, de twee vergeleken perioden en de gekozen correctie. Houd de fictieve bedragen uit de oefening weg uit een bericht dat pretendeert actuele marktgegevens te tonen. Zet bij een interne planning een volgend controlemoment na de eerstvolgende vergelijkbare periode. Dan kun je nagaan of de veronderstelde vraag aanhoudt, zonder een tijdelijke verschuiving meteen als uitgangspunt voor een lang huurcontract of permanente uitbreiding van het team te gebruiken.

Vragen voor het vervolg

• Welke twee perioden staan echt tegenover elkaar?
• Vermeldt de reeks een seizoencorrectie?
• Welke plaatselijke gebeurtenis verdient een eigen toelichting?

Bronnen

• Wat is seizoencorrectie? · Centraal Bureau voor de Statistiek